Językowy obraz zdrowia i życia w wypowiedziach łódzkich studentów (na podstawie wstępnych badań ankietowych)

Abstrakt

Celem artykułu jest przedstawienie językowego obrazu zdrowia i życia w wypowiedziach polskich i ukraińskich studentów uczących się na Wydziale Filologicznym UŁ. Teoretyczną podstawę badań stanowiły ustalenia metodologiczne wypracowane na gruncie etnolingwistyki, której kluczowym pojęciem jest językowy obraz świata. Z kolei jako narzędzie opisu w rekonstrukcji konceptualizacji omawianych pojęć posłużyły reguły semantyczne definicji kognitywnej, której kompleksowy charakter ujawnia się dzięki zastosowaniu danych systemowych (leksykograficznych), ankietowych i tekstowych (S-A-T). W artykule skoncentrowano się na badaniach ankietowych typu otwartego. Badania ilościowe pokazały, że zdrowie jest najważniejszą wartością dla Ukraińców (17,22%). Nie mniej istotne okazało się dla nich życie, które uplasowało się na trzecim miejscu (8,33%). Z kolei w ankietach Polaków zdrowie zajęło trzecią pozycję (10,93%), zaś życie – trzynastą (1,48%). Jeśli chodzi o rozumienie pojęcia, jakim jest zdrowie, część proponowanych przez respondentów wyjaśnień jest zgodna z treścią definicji, które znajdują się we współczesnych źródłach leksykograficznych (zdrowie to stan prawidłowo funkcjonującego organizmu, brak bólu, dobre samopoczucie). Poza ramy definicji leksykograficznych wykracza interpretacja zdrowia jako najcenniejszej wartości oraz jako energii/witalności. Jeśli chodzi o konceptualizację pojęcia życie, młodzież interpretuje analizowany leksem, odnosząc go głównie do życia ludzkiego, a więc dostrzega tu wymiar nie tylko egzystencjalny, ale również biologiczny czy religijny. Oprócz konceptualizacji życia jako istnienia, witalności, stanu organizmu czy najcenniejszej wartości pojawiły się też pojedyncze ujęcia, takie jak: życie jako droga, witalność, stworzenie czy coś niepowtarzalnego. Ponadto w wypowiedziach ukraińskich studentów widoczne jest wyraźne nawiązanie do wojny ukraińsko-rosyjskiej, co może stanowić istotną przyczynę wyboru życia jako jednej z najważniejszych wartości.