
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Znak @ jako element praktyki językowej – semantyka, symbolika i funkcje
Kontakt: Agnieszka Wierzbicka
SOCJOLINGWISTYKA,
Tom 39 Nr 1 (2025): Socjolingwistyka
Abstrakt
Celem niniejszego artykułu jest opisanie znaczeń, funkcji i konotacji symbolu @ w różnych praktykach komunikacyjnych na przestrzeni dziejów – od średniowiecznej ligatury ad, przez zastosowania w handlu, aż po współczesny symbol kultury cyfrowej. W tekście wykorzystuje się metodę analizy socjolingwistycznej i socjosemiotycznej przykładów użycia @, przyjmując założenie, że znaczenie znaku kształtuje się przez praktyki społeczne, kontekst kulturowy oraz konwencje komunikacyjne. Wyniki badania wskazują na ewolucyjny i polisemiczny charakter znaku @ – jego znaczenia zmieniają się wraz z przemianami społecznymi, kulturowymi i technologicznymi. Znak ten urasta do rangi symbolu współczesnej kultury informacyjnej oraz cyfrowej tożsamości, a proces jego semiozy pozostaje dynamiczny, co oznacza, że sposoby użycia i interpretacji @ nadal się przekształcają wraz ze zmianami praktyk komunikacyjnych. Rozwinięciem tych ustaleń jest ukazanie @ jako znaku o niezwykłej zdolności adaptacyjnej. W każdej epoce i w każdym medium pełni on funkcje odpowiadające aktualnym potrzebom komunikacyjnym. W średniowieczu ma charakter czysto skrótowy, w handlu stanowi narzędzie ekonomizacji zapisu, w systemach księgowych jest operatorem ilości i ceny, natomiast wraz z rozwojem komputerów staje się kluczowym elementem identyfikacji użytkownika w przestrzeni sieciowej. W erze cyfrowej @ zyskuje dodatkowy wymiar symboliczny i estetyczny: pojawia się w tytułach książek, nazwach wydarzeń, identyfikatorach w mediach społecznościowych oraz projektowaniu graficznym, gdzie pełni rolę znaku „cyfrowości” i przynależności do kultury online. Artykuł podkreśla, że @ jest jednocześnie znakiem prostym graficznie i bogatym interpretacyjnie. To, co niegdyś było praktycznym skrótem, dziś pełni funkcję znaku ikonicznego, emotywnego i identyfikacyjnego. Jego otwartość na kolejne przekształcenia sugeruje, że @ nie jest zamkniętym symbolem przeszłości, lecz żywym elementem współczesnego krajobrazu komunikacyjnego, którego znaczenia będą nadal ewoluować wraz z dalszymi zmianami technologii i kultury.
Słowa kluczowe
- Allman, W. F. (2012). The Accidental History of the @ Symbol. Smithsonian Magazine.
- https://www.smithsonianmag.com/science-nature/the-accidental-history-of-the-symbol-18054936/?utm_source=Histmag.org&utm_medium=article-15026 (dostęp: 9.05.2025 r.)
- Antonelli, P. (2023). @ at MoMA. https://www.moma.org/magazine/articles/834 (dostęp: 9.05.2025 r.)
- Barthes, R. (1970). Empire of Signs. New York: Hill and Wang.
- Baudrillard, J. (1994). Simulacra and Simulation. Ann Arbor: University of Michigan Press.
- Boyd, D. (2010). Social Network Sites as Networked Publics: Affordances, Dynamics and Implications.
- W: Z. Papacharissi (red.), A Networked Self. Identity, Community, and Culture on Social Network Sites (s. 47–66). Abingdon-on-Thames: Routledge.
- Bringhurst, R. (2008). The Elements of Typographic Style. Version 3.2. Vancouver: Hartley & Marks.
- Bucholtz, M., Hall, K. (2005). Identity and interaction: A sociocultural linguistic approach. Discourse Studies, 7(4–5), 585–614. https://doi.org/10.1177/1461445605054407 (dostęp: 29.07.2025 r.).
- Cacciari, C., Glucksberg, S. (1995). Understanding idioms: Do visual images reflect figurative meanings? European Journal of Cognitive Psychology, 7(3), 283–305. http://dx.doi.org/10.1080/09541449508402450 (dostęp: 29.07.2029 r.).
- Crystal, D. (2001). Language and the Internet. Cambridge: Cambridge University Press.
- Czerwiński, M. (2015). Kultura. Dyskurs. Znak. Kraków: Wydawnictwo UJ.
- Danesi, M. (2016). The Semiotics of Emoji: The Rise of Visual Language in the Age of the Internet. London: Bloomsbury Academic.
- Eco, U. (1976). A Theory of Semiotics. Bloomington: Indiana University Press.
- Foucault, M. (2005). Porządek dyskursu (tłum. M. Kozłowski). Warszawa: Słowo/obraz terytoria.
- Galloway, A. (2004). Protocol: How Control Exists After Decentralization. Cambridge, MA: The MIT Press.
- Hayles, N. K. (2008). Electronic Literature: New Horizons for the Literary. Notre Dame: University of Notre Dame Press.
- Hopfinger, M. (2010). Rekonfiguracja komunikacji społecznej. W: K. Wolny-Zmorzyński, W. Furman (red.), Internetowe gatunki dziennikarskie (s. 11–20). Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
- Houston, K. (2014). Shady Characters: The Secret Life of Punctuation, Symbols, and Other Typographical Marks. New York: W.W. Norton & Company.
- Iedema, R. (2003). Multimodality, resemiotization: extending the analysis of discourse as multisemiotic practice. Visual Communication, 2(1), 29–57. http://dx.doi.org/10.1177/1470357203002001751 (dostęp: 29.07.2025 r.).
- Klemm, M., Stöckl, H. (2015). Lingwistyka obrazu – umiejscowienie dyscypliny, przegląd, dezyderaty badawcze. W: R. Opiłowski, J. Jarosz, P. Staniewski (red.), Lingwistyka mediów. Antologia tłumaczeń (s. 45–56). Wrocław: Oficyna Wydawnicza Atut – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe; Dresden: Neisse Verlag.
- Krajewski, M. (2005). Kultury kultury popularnej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
- Labov, W. (1972). Sociolinguistic Patterns. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
- van Leeuwen, T. (2005). Introducing Social Semiotics. London: Routledge.
- Lisowska-Magdziarz, M. (2019). Znaki na uwięzi. Od semiologii do semiotyki mediów. Kraków: Księgarnia Akademicka.
- Luchetta, E. (2020). The at sign: we investigate the symbol that has come to define the technological revolution. https://www.pixartprinting.co.uk/blog/at-sign-investigate-symbol/ (dostęp: 29.07.2025 r.).
- Łotman, J. (1999). Kultura i eksplozja (tłum. B. Żyłko). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
- Łotman, J. (2008). Uniwersum umysłu. Semiotyczna teoria kultury (tłum. B. Żyłko). Gdańsk: Wydawnictwo UG.
- Maćkiewicz, J. (2016). Jak można badać przekazy multimodalne. Język Polski, 97(2), 18–27. https://doi.org/10.31286/JP.96.2.3 (dostęp: 29.07.2025 r.).
- Makowska, M. (2013). Jakim językiem mówią tekst i obraz? O relacji tekst–obraz na przykładzie demotywatorów. Tekst i Dyskurs, 6, 169–184.
- McLuhan, M. (1964). Understanding Media: The Extensions of Man. New York: McGraw–Hill.
- Nowakowska, A. (2008). Obrazy sieci. Internet w wyobrażeniach wizualnych młodzieży.
- W: T. Ferenc, K. Olechnicki (red.), Obrazy w sieci: socjologia i antropologia ikonosfery Internetu (s. 283–305). Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.
- Peirce, Ch. S. (1998). Pragmatism (1907).
- W: N. Houser (red.), The Essential Peirce: Selected Philosophical Writings (t. 2, s. 1–502). Bloomington: Indiana University Press.
- Pomes, K. [b.d.w.]. Słów kilka o historii znaku @. https://repozytorium.ur.edu.pl/server/api/core/bitstreams/5417cfbc-a703-429f-9e54-04dceed6e721/content (dostęp: 29.07.2025 r.).
- Tomlinson, R. (1971). @. https://www.moma.org/collection/works/134555 (dostęp: 29.07.2025 r.).
- Roselyn, A. (2019). The History of The @ Symbol. Artist. https://www.theartist.me/culture/origin-history-at-symbol/ (dostęp: 29.07.2025 r.).
- Ryabova, M. Y. (2021). Paragraphemic Means of Expressiveness in the English-Language Fashion Discourse. Germanic Languages, 14(2), 453–457. https://doi.org/10.30853/phil210045 (dostęp: 29.07.2025 r.).
- Silverstein, M. (2003). Indexical order and the dialectics of sociolinguistic life. Language & Communication, 23(3–4), 193–229. https://doi.org/10.1016/S0271-5309(03)00013-2 (dostęp: 29.07.2025 r.).
- Stasiuk-Krajewska, K. (2021). O czym mówią obrazy? Wizualne metafory kryzysu. Studia Medioznawcze, 22(2), 924–936. https://doi.org/10.33077/uw.24511617.sm.2021.2.639 (dostęp: 29.07.2025 r.).
- Steinbrinck, K. (2023). The History of Email: Digging Into the Past, Present, and Future. Blog Email on Acid. https://www.emailonacid.com/blog/article/email-marketing/history-of-email/ (dostęp: 29.07.2025 r.).
- ŹRÓDŁA / SOURCES:
- Bhagat, Ch. (2005). One Night @ the Call Center. New Delhi: Rupa Publications Private Limited.
- Counter-Strike 2. Gra e-sportowa. Valve Corporation. https://www.counter-strike.net/cs2?l=polish (dostęp: 13.11.2024 r.).
- Facebook. https://www.facebook.com/
- Instagram. https://www.instagram.com/
- Messenger. https://www.messenger.com/
- Oferteo. https://www.oferteo.pl/maly-format-grafiki-komputerowe-malgorzata-supernak/firma/4663920 (dostęp: 29.07.2025 r.).
- OpenAI. https://chatgpt.com/ (dostęp: 13.11.2024 r.).
- Stowarzyszenie E-learningu Akademickiego. https://sea.edu.pl/ (dostęp: 29.07.2025 r.).
- Śliwerski, B. (2009). Ped@gog w blogosferze – II. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
- Tanaś, M. (2004). Pedagogika @ środki informatyczne i media. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
- TikTok. https://www.tiktok.com/explore
- Wikipedia. Hasło: Małpa (znak pisarski). https://pl.wikipedia.org/wiki/Ma%C5%82pa_(znak_pisarski) (dostęp: 29.07.2025 r.).
- Wikipedia. Hasło: At sign. https://en.wikipedia.org/wiki/At_sign (dostęp: 29.07.2025 r.).
- Wiśniewski, J. (2001). Samotność w sieci. Warszawa: Prószyński i S-ka.
- X. https://x.com/home?lang=pl
Referencje
Allman, W. F. (2012). The Accidental History of the @ Symbol. Smithsonian Magazine.
https://www.smithsonianmag.com/science-nature/the-accidental-history-of-the-symbol-18054936/?utm_source=Histmag.org&utm_medium=article-15026 (dostęp: 9.05.2025 r.)
Antonelli, P. (2023). @ at MoMA. https://www.moma.org/magazine/articles/834 (dostęp: 9.05.2025 r.)
Barthes, R. (1970). Empire of Signs. New York: Hill and Wang.
Baudrillard, J. (1994). Simulacra and Simulation. Ann Arbor: University of Michigan Press.
Boyd, D. (2010). Social Network Sites as Networked Publics: Affordances, Dynamics and Implications.
W: Z. Papacharissi (red.), A Networked Self. Identity, Community, and Culture on Social Network Sites (s. 47–66). Abingdon-on-Thames: Routledge.
Bringhurst, R. (2008). The Elements of Typographic Style. Version 3.2. Vancouver: Hartley & Marks.
Bucholtz, M., Hall, K. (2005). Identity and interaction: A sociocultural linguistic approach. Discourse Studies, 7(4–5), 585–614. https://doi.org/10.1177/1461445605054407 (dostęp: 29.07.2025 r.).
Cacciari, C., Glucksberg, S. (1995). Understanding idioms: Do visual images reflect figurative meanings? European Journal of Cognitive Psychology, 7(3), 283–305. http://dx.doi.org/10.1080/09541449508402450 (dostęp: 29.07.2029 r.).
Crystal, D. (2001). Language and the Internet. Cambridge: Cambridge University Press.
Czerwiński, M. (2015). Kultura. Dyskurs. Znak. Kraków: Wydawnictwo UJ.
Danesi, M. (2016). The Semiotics of Emoji: The Rise of Visual Language in the Age of the Internet. London: Bloomsbury Academic.
Eco, U. (1976). A Theory of Semiotics. Bloomington: Indiana University Press.
Foucault, M. (2005). Porządek dyskursu (tłum. M. Kozłowski). Warszawa: Słowo/obraz terytoria.
Galloway, A. (2004). Protocol: How Control Exists After Decentralization. Cambridge, MA: The MIT Press.
Hayles, N. K. (2008). Electronic Literature: New Horizons for the Literary. Notre Dame: University of Notre Dame Press.
Hopfinger, M. (2010). Rekonfiguracja komunikacji społecznej. W: K. Wolny-Zmorzyński, W. Furman (red.), Internetowe gatunki dziennikarskie (s. 11–20). Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Houston, K. (2014). Shady Characters: The Secret Life of Punctuation, Symbols, and Other Typographical Marks. New York: W.W. Norton & Company.
Iedema, R. (2003). Multimodality, resemiotization: extending the analysis of discourse as multisemiotic practice. Visual Communication, 2(1), 29–57. http://dx.doi.org/10.1177/1470357203002001751 (dostęp: 29.07.2025 r.).
Klemm, M., Stöckl, H. (2015). Lingwistyka obrazu – umiejscowienie dyscypliny, przegląd, dezyderaty badawcze. W: R. Opiłowski, J. Jarosz, P. Staniewski (red.), Lingwistyka mediów. Antologia tłumaczeń (s. 45–56). Wrocław: Oficyna Wydawnicza Atut – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe; Dresden: Neisse Verlag.
Krajewski, M. (2005). Kultury kultury popularnej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Labov, W. (1972). Sociolinguistic Patterns. Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
van Leeuwen, T. (2005). Introducing Social Semiotics. London: Routledge.
Lisowska-Magdziarz, M. (2019). Znaki na uwięzi. Od semiologii do semiotyki mediów. Kraków: Księgarnia Akademicka.
Luchetta, E. (2020). The at sign: we investigate the symbol that has come to define the technological revolution. https://www.pixartprinting.co.uk/blog/at-sign-investigate-symbol/ (dostęp: 29.07.2025 r.).
Łotman, J. (1999). Kultura i eksplozja (tłum. B. Żyłko). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Łotman, J. (2008). Uniwersum umysłu. Semiotyczna teoria kultury (tłum. B. Żyłko). Gdańsk: Wydawnictwo UG.
Maćkiewicz, J. (2016). Jak można badać przekazy multimodalne. Język Polski, 97(2), 18–27. https://doi.org/10.31286/JP.96.2.3 (dostęp: 29.07.2025 r.).
Makowska, M. (2013). Jakim językiem mówią tekst i obraz? O relacji tekst–obraz na przykładzie demotywatorów. Tekst i Dyskurs, 6, 169–184.
McLuhan, M. (1964). Understanding Media: The Extensions of Man. New York: McGraw–Hill.
Nowakowska, A. (2008). Obrazy sieci. Internet w wyobrażeniach wizualnych młodzieży.
W: T. Ferenc, K. Olechnicki (red.), Obrazy w sieci: socjologia i antropologia ikonosfery Internetu (s. 283–305). Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.
Peirce, Ch. S. (1998). Pragmatism (1907).
W: N. Houser (red.), The Essential Peirce: Selected Philosophical Writings (t. 2, s. 1–502). Bloomington: Indiana University Press.
Pomes, K. [b.d.w.]. Słów kilka o historii znaku @. https://repozytorium.ur.edu.pl/server/api/core/bitstreams/5417cfbc-a703-429f-9e54-04dceed6e721/content (dostęp: 29.07.2025 r.).
Tomlinson, R. (1971). @. https://www.moma.org/collection/works/134555 (dostęp: 29.07.2025 r.).
Roselyn, A. (2019). The History of The @ Symbol. Artist. https://www.theartist.me/culture/origin-history-at-symbol/ (dostęp: 29.07.2025 r.).
Ryabova, M. Y. (2021). Paragraphemic Means of Expressiveness in the English-Language Fashion Discourse. Germanic Languages, 14(2), 453–457. https://doi.org/10.30853/phil210045 (dostęp: 29.07.2025 r.).
Silverstein, M. (2003). Indexical order and the dialectics of sociolinguistic life. Language & Communication, 23(3–4), 193–229. https://doi.org/10.1016/S0271-5309(03)00013-2 (dostęp: 29.07.2025 r.).
Stasiuk-Krajewska, K. (2021). O czym mówią obrazy? Wizualne metafory kryzysu. Studia Medioznawcze, 22(2), 924–936. https://doi.org/10.33077/uw.24511617.sm.2021.2.639 (dostęp: 29.07.2025 r.).
Steinbrinck, K. (2023). The History of Email: Digging Into the Past, Present, and Future. Blog Email on Acid. https://www.emailonacid.com/blog/article/email-marketing/history-of-email/ (dostęp: 29.07.2025 r.).
ŹRÓDŁA / SOURCES:
Bhagat, Ch. (2005). One Night @ the Call Center. New Delhi: Rupa Publications Private Limited.
Counter-Strike 2. Gra e-sportowa. Valve Corporation. https://www.counter-strike.net/cs2?l=polish (dostęp: 13.11.2024 r.).
Facebook. https://www.facebook.com/
Instagram. https://www.instagram.com/
Messenger. https://www.messenger.com/
Oferteo. https://www.oferteo.pl/maly-format-grafiki-komputerowe-malgorzata-supernak/firma/4663920 (dostęp: 29.07.2025 r.).
OpenAI. https://chatgpt.com/ (dostęp: 13.11.2024 r.).
Stowarzyszenie E-learningu Akademickiego. https://sea.edu.pl/ (dostęp: 29.07.2025 r.).
Śliwerski, B. (2009). Ped@gog w blogosferze – II. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Tanaś, M. (2004). Pedagogika @ środki informatyczne i media. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
TikTok. https://www.tiktok.com/explore
Wikipedia. Hasło: Małpa (znak pisarski). https://pl.wikipedia.org/wiki/Ma%C5%82pa_(znak_pisarski) (dostęp: 29.07.2025 r.).
Wikipedia. Hasło: At sign. https://en.wikipedia.org/wiki/At_sign (dostęp: 29.07.2025 r.).
Wiśniewski, J. (2001). Samotność w sieci. Warszawa: Prószyński i S-ka.