WIRUS NA SMYCZY POLITYKI? – MEDIALNY OBRAZ WIRUSA SARS-CoV-2 W CZASIE PIERWSZEJ FALI PANDEMII W POLSCE (UWAGI WSTĘPNE)

Abstrakt

Celem niniejszego tekstu jest próba odpowiedzi na pytanie o obecny w mediach obraz wirusa sARs-Cov-2, a także o zmiany w obrazowaniu koronawirusa w aspekcie upolitycznienia go, w tym – uczynienia z niego narzędzia politycznej komunikacji. Istotne dla niniejszego badania stały się zatem próba odpowiedzi na pytanie o sposoby profilowania wirusa wywołującego COviD-19 oraz wskazanie, które pola tematyczne w kontekście epidemii koronawirusa pojawiają się zarówno w informacyjnych programach telewizyjnych (Wiadomości TVP1, Wydarzenia Polsat, Fakty TVN), jak i w analizowanej prasie (Gazeta Wyborcza, Rzeczpospolita, Super Express, Fakt) z okresu od 4 marca 2020 roku do 1 kwietnia 2020 roku oraz od 20 maja 2020 roku do 24 czerwca 2020 roku, określanego mianem pierwszej fali epidemii w Polsce. Aby odczytać sposoby konceptualizacji koronawirusa, w niniejszym tekście posłużymy się metodą wypracowaną przez etnolingwistów lubelskich – językowym obrazem świata.

Obraz koronawirusa, wyłaniający się z analizowanego materiału, budują dwa wyraźne profile: medyczny oraz społeczno-polityczny. Podobieństwo między nimi zasadza się na aspekcie wiążącym się z ujemną waloryzacją działania wirusa, z jego negatywnym wpływem na człowieka czy na otoczenie. Dlatego też elementem łączącym oba warianty pojęcia jest obecna metaforyka walki z wrogiem – z obcym, nieznanym przeciwnikiem, którego działania są trudne do przewidzenia. Czasem też występuje metaforyka walki z żywiołem trudnym do opanowania.

Już w pierwszym tygodniu, w którym odnotowano w Polsce przypadek osoby chorej na COVID-19, okazało się, że rozprzestrzeniająca się epidemia koronawirusa wpływa na obraz samego wirusa i jego relacji z polityką. Ten obraz wpisuje się w koncepcję wtórnego upolitycznienia zaproponowaną przez Mirosława Karwata. Na przykładzie koronawirusa widoczne jest wyraźnie to, że owa wtórność nie jest elementem postrzeganym w perspektywie temporalnej: chodzi nie tyle o przekształcenie się obrazu, o jego transformację w inny, ile o wykształcenie profilu składającego się na obraz wirusa SARS-CoV-2, który w przekazach medialnych był nie tylko drobnoustrojem chorobotwórczym grożącym ludzkości, lecz również wirusem politycznym czy społecznym, obejmującym oddziaływaniem całą ludzkość.

Wytworzenie profilu politycznego (czy polityczno-społecznego) przyczyniło się do tworzenia w przekazach medialnych niestałej relacji hierarchicznej między koronawirusem a polityką. Raz to epidemia wpływała na politykę, na wprowadzane regulacje, aby innym razem to politycy i dziennikarze wykorzystywali stan walki z koronawirusem jako oręż w walce politycznej.